YUGOSLAVYA VE SONRASI BALKANLARIN KANLI TARİHİ


yugoslavia civil war

Yugoslavya, ilk kez 1918'de bir krallık olarak kuruldu II. Dünya Savaşı'nda Alman, İtalyan, Macar ve Bulgar güçlerinin işgaline uğradı.  Josip Broz Tito önderliğinde kurulan Yugoslavya Komünist Partisi, 1941 yazında partizan olarak bilinen gerilla güçlerle direniş hareketini başlattı. 2.dünya savaşı sona ererken ülkede kontrolü ele alan Tito ve kuvvetleri 1945 yılında Sosyalist Federal Yugoslavya Cumhuriyetini ilan ettiler.

Yugoslavya anayasasında federasyonu oluşturan altı kurucu cumhuriyet yer alıyordu: Bosna-Hercegovina, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Slovenya. Ayrıca Sırbistan bünyesinde iki özerk bölge vardı: Kosova ve Voyvodina.

Sırp Milliyetçiliğinin Yükselişi

Yugoslavya’nın dağılışı üzerine argümanlar, temelde farklı etnik gruplardan oluşan cumhuriyetlerde yükselen milliyetçiliğe ve bağımsızlık rüzgarına işaret eder ancak diğer yandan, Yugoslavya’da yıkıcı milliyetçilik Yugoslavya'yı Sırp egemenliği altında bir arada tutmayı hedefleyen ideolojilerle ortaya çıktı.

1986'da Sırp Bilimler Akademisi, bir Büyük Sırbistan fikrini canlandırarak Sırp milliyetçiliğinin odak noktası haline gelen bir mutabakat yayımladı. Buna göre Sloven ve Hırvat partisel hareketlerinin, Sırp alanlarını ve ulusal çıkarlarını zayıflatmaya çalıştığını iddia etti. Mutabakat, Kosova’nın %90’lık Arnavut nüfusuna rağmen Sırbistan’ın bir parçası olduğu gibi türlü iddialar içeriyordu.

1989’da Sırbistan’ın cumhurbaşkanı olan Slobodan Miloseviç, giderek zayıflayan merkezi devletin yarattığı boşluktan faydalandı ve diğer cumhuriyetlerde çatışma alevlerini körükleyerek bir yandan Sırbistan'da siyasi gücünü arttırmak için  Sırp ultra milliyetçiliğini kullanmaya başladı. 

Miloseviç, Kosova, Karadağ ve Voyvodina’da güç kullanarak ayrılıkçıları bastırıyordu. Miloseviç’in uyguladığı Stalinvari yöntemler arttıkça, Slovenler geleceğin Yugoslavya dışında ve Miloseviç'ten uzak olduğuna inanmaya başladı. (www.uztarih.com)


Yugoslavya Dağılıyor

90’ların başında, doğu bloğu ülkelerinde esen demokrasi rüzgarı, Çekoslavakya, Polonya, Romanya, Doğu Almanya gibi ülkelerde komünist partilerin iktidarı kaybetmesine yol açtı. Bu rüzgar pek tabi Yugoslavya’yı da etkileyecekti.

1991'de Slovenya ve Hırvatistan Yugoslavya federasyonundan ayrıldıklarını ilan ettiler. Makedonya 19 Aralık'ta onları izledi ve Mart 1992'de Bosna Hersek, referandumdan çıkan bağımsızlık isteğini yürürlüğe koydu.

Yugoslavya iç savaşı, 2.dünya savaşından bu yana, Avrupa’da yaşanmış en şiddetli çatışmalara, ölümlere, etnik temizliğe ve kitlesel göçlere sebep oldu.

Yugoslavya'nın çöküşü ve ardından yaşanan iç savaşa katkıda bulunan faktörler sekiz kategoride toplanabilir: ekonomik kriz, etnik hoşgörüsüzlük, milliyetçilik, kültürel farklılıklar, uluslararası değişimler, güç dengesizlikleri, Yugoslavya anakronizmi ve yapısal aksaklıklar.

tito, partisan

Yugoslavya Bölgesel Savunma Kuvvetleri ve İç Savaşa Etkileri

Yugoslavya 2.dünya savaşının ardından, 6 cumhuriyetin birleşmesiyle oluşan sosyalist bir federayon devleti olarak ortaya çıktı ancak doğu bloğuna katılmadı, Sovyet Rusya ile ilişkiler 1948’den sonra sınırlı bir seviyede seyretti.

1968 yılında yaşanan Prag baharının ardından Çekoslovakya’nın Kızılordu tarafından işgali, Yugoslavya’nın benzer bir Sovyet işgaline karşı bir doktrin geliştirmesine sebep oldu: “Topyekün Ulusal Savunma” ve “Bölgesel Savunma Kuvvetleri, TO” Buna göre, Yugoslavya’yı oluşturan 6 cumhuriyetin her birinde, 15-65 yaş arasındaki tüm kadın ve erkekler, olası bir işgalde, yerel savunma birimleri oluşturup, gerilla savaşı verecek şekilde eğitilmeye başlandı. Bu oluşum ülkenin asıl ordusu olan Yugoslavya Halk Ordusunun dışındaki yerel kuvvetlerdi.

Bölgesel Savunma Birlikleri: SR Bosna-Hersek , SR Hırvatistan , SR Makedonya , SR Karadağ,  SR Slovenya ve SR Sırbistan ayrıca SR Sırbistan'ın alt birimlerini SAP Vojvodina ve SAP Kosova .

İşte bu bölgesel savunma kuvvetleri, Yugoslavya’nın dağılma sürecinde, her cumhuriyetin, kendi askeri birliklerine sahip ve bir diğeri ile silahlı mücadeleye girebilecek durumda olmalarına sebep oldu.

Olası Sovyet Rusya işgaline karşı oluşturulan savunma birlikleri, Sovyet Rusya’nın çöküşünün etkisiyle dağılan Yugoslavya'nın, iç savaşa, daha organize ve daha kısa sürede sürüklenmesine sebep oldu. Bu noktada, Yugoslav Halk ordusunun iskeletini oluşturan ve ağır silahlara sahip Sırbistan yüksek ateşgücü ve gerçek bir orduya sahip bir cumhuriyet olarak bu gücü orantısızca kullandı. (www.uztarih.com)

bosnia war

1991-2001 Yugoslavya Dağıldıktan Sonra Yaşanan Savaşlar


Slovenya (1991): Sloven TO vs Yugoslav Halk Ordusu (JNA). Slovenya'nın bağımsızlığını ilan etmesi üzerine Yugoslav Halk Ordusu JNA, müdahale etti. Sloven Bölgesel Savunma Birlikleri TO ile JNA arasında gerçekleşen çatışmalarda resmi verilere göre 63 kişi öldü. JNA birliklerinin geri çekilmesi ile savaş son buldu ve Slovenya bağımsızlığını kazanan ilk Cumhuriyet oldu.

Hırvatistan Kurtuluş Savaşı (1991 - 1995): Hırvatistan bağımsızlık ilanının ardından önce Yugoslav Halk ordusu, ardından Hırvatistan içerisinde Sırp nüfus barındıran bir bölgede, Sırplarca ilan edilen Krajina Sırp Cumhuriyeti  (1991 - 1995); ile savaştı. Hırvatistan'ın zaferi ile Krajina Sırp Cumhuriyeti son buldu. Resmi rakamlara göre bu savaşta 22.699 kişi öldü.

Bosna Savaşı (1992 - 1995): Bosna Hersek Cumhuriyeti diğer Yugoslav cumhuriyetlerine nazaran daha fazla etnik çeşitliliğe sahipti: Boşnaklar %44, Sırplar %32 ve Hırvatlar %17. 1992 yılında yapılan bağımsızlık referandumunu Bosnalı Sırplar boykot etti. Bağımsızlık ilanının ardından, Boşnaklar ve Hırvatlar, diğer yandan Sırplar ile hem Boşnak hem de Hırvatlar arasında silahlı çatışmalar başladı. 

Eski Yugoslav ordusunun ağır silahları ile Boşnak kentlerine saldıran Sırp ordusu savaşı bir etnik temizliğe dönüştürdü. Birleşmiş milletler ve Nato’nun başlangıçta savaşa seyirci kalması hatta uygulanan silah ambargoları ile silahsız Boşnak sivillerini kendilerini savunamayacak durumda bırakması, Srebrenitsa ve Markale katliamlarından sonra batının savaşa bakış açısını değiştirdi, Sırp kuvvetlerine karşı Nato uçaklarının düzenlediği hava harekatları savaşta güç dengelerini değiştirdi ve Sırplar barış için masaya oturmayı kabul etti.

1995’te Dayton barış anlaşması ile sona eren savaşın ardından açıklanan resmi rakamlara göre 104,732 kişi öldü. 2,2 milyon kişi yaşadığı bölgelerden sürüldü. Bu savaş 2.dünya savaşında sonra Avrupa topraklarında yaşanan en büyük kayıpların yaşandığı savaştır.

Kosova Savaşı(1998 - 1999): Federal Yugoslavya Cumhuriyeti (Sırbistan ve Karadağ) vs. Kosova Kurtuluş Ordusu. Arnavut nüfusun bağımsızlık çağrısı ile başlayan çatışmalar, Sırp kuvvetlerinin bölgeye müdahalesi ile arttı. Nato kuvvetlerinin stratejik Sırp askeri ve ekonomik noktalarına düzenlediği bombardımanlar ve uluslararası ambargo sonrası Sırplar geri adım attı. Çatışmalarda resmi rakamlarca saptanan ölü sayısı 14305 kişi

Güney Sırbistan'daki Paşevo Vadisi (1999 - 2001): Yugoslavya Federal Cumhuriyeti ve yerel Arnavut ayrılıkçılar. Çatışmalar, Arnavut ayrılıkçıların bastırılması ile son buldu, resmi rakamlarca saptanan ölü sayısı 53 kişi.

Makedonya (2001): Makedonya Ulusal Kurtuluş Ordusu ve arnavut azınlıklar arasında yaşanan çatışmalarda 731  kişi öldü.

srebrenitsa, bosnia war

Yugoslavya İç Savaşına Müdahale Eksikliği

Eski Yugoslavya’daki savaşlar NATO’yu , BM’yi ve İngiltere, ABD ve Fransa gibi önde gelen Batılı ülkelerin hatalı ve pasif müdahaleleri paralelinde yaşandı. 1992'de Sırpların vahşet içeren katliam raporları dünya kamuoyuna yansıdığında, Bosna ve Hırvat topraklarında görev yapan barışı koruma güçleri birkaç basit karakol noktası gibi pasif görevlerdeydi, ayrıca uçuşa yasak bölge ve Sırpların lehine olan bir silah ambargosu, Yugoslav ordu silahlarıyla donatılmış Sırplar karşısında Bosnalıları daha da savunmasız kıldı.

Bosna savaşında yaşanan en hazin ve insanlık adına utanç verici olay Srebrenitsa’da yaşandı. BM 1993 yılında Srebrenitsa'yı Boşnaklar için "güvenli bölge" ilan etmişti.  BM Barış gücü kapsamında Hollanda’ya ait bir askeri birliğin güvencesinde olan Srebrenitsa bu güvence kapsamında silahsızlandırılmıştı. 11 temmuz 1995’te Srebrenitsa’nın Sırp ordu birliklerine teslim edilmesi sekizbinden fazla erkek Boşnağın Sırplarca katledilmesi ile sonuçlandı. Uluslararası adalet divanı 2007’de bu olayı “soykırım” olarak kabul etti.  

Balkanları alevlendiren ve yüz binlerce insanın ölümüne neden olan Yugoslav diktatörü Slobodan Miloseviç 2000 yılında Sırbistan devlet başkanlığını kaybetti. 2001 yılında önce yolsuzluk iddiaları ile kendi ülkesinde tutuklandı, daha sonra, Lahey uluslararası savaş suçları mahkemesinde yargılanmak üzere Hollanda’ya teslim edildi. 2006 yılında Lahey’de tutulduğu hücresinde hayatını kaybetti. (www.uztarih.com)

COMMENTS

Feat:
Ad

ARKEOLOJİ,16,BİLİM,10,FELSEFE,6,PSİKOLOJİ,8,SANAT,9,SOSYOLOJİ,9,TARİH,12,
ltr
item
uztarih.com l Tarih kainatın vicdanıdır: YUGOSLAVYA VE SONRASI BALKANLARIN KANLI TARİHİ
YUGOSLAVYA VE SONRASI BALKANLARIN KANLI TARİHİ
https://4.bp.blogspot.com/-MrI_mQDOBaQ/XDuQeVcDp0I/AAAAAAAAIlk/G1SPTVpEsqs7rm8FfncWFSXEjOwS2_xwACLcBGAs/s640/yugoslavia_1.jpg
https://4.bp.blogspot.com/-MrI_mQDOBaQ/XDuQeVcDp0I/AAAAAAAAIlk/G1SPTVpEsqs7rm8FfncWFSXEjOwS2_xwACLcBGAs/s72-c/yugoslavia_1.jpg
uztarih.com l Tarih kainatın vicdanıdır
https://www.uztarih.com/2019/01/yugoslavya-ve-sonrasi-balkanlarin-kanli.html
https://www.uztarih.com/
https://www.uztarih.com/
https://www.uztarih.com/2019/01/yugoslavya-ve-sonrasi-balkanlarin-kanli.html
true
518256124328164008
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy